HTML boleh diterangkan dengan cara yang pelbagai. Akan tetapi, takrif-takrif formal bagi HTML itu sendiri lazimnya menggunakan istilah-istilah yang baru. Oleh itu, saya lebih suka menerangkan HTML dengan cara yang tidak konvensional: satu cara untuk memahami HTML ialah ia terdiri daripada unit-unit kecil yang dikenali sebagai tag. Ini ialah contoh sebuah tag: <p>. Nampak menakutkan? Jangan bimbang. Saya akan terangkan apa maksud tag tadi sebentar lagi. Cuma pada masa ini anda hanya perlu menetapkan dalam fikiran anda bahawa kod HTML terdiri daripada gabungan-gabungan tag seperti tadi. Ciri inilah yang merupakan ciri yang paling fundamental dan menjadikan HTML amat mudah untuk dipelajari.

Pemformatan

Fungsi HTML yang paling banyak digunakan ialah pemformatan. Anda boleh melakukan tugas-tugas lazim seperti menjadikan teks tebal, condong, berwarna dan sebagainya.

Sebagai permulaan, anda boleh pelajari tag yang paling asas dan yang paling banyak digunakan dalam HTML, iaitu tag <p>. Seperti yang telah dijanjikan, berikut adalah penerangan bagi tag <p>. Lihat contoh kod ini:

<p>Selamat datang!</p>

Seperti yang saya katakan sebelum ini, <p> ialah salah sebuah tag dalam HTML. Setiap tag mestilah diapit dengan kurungan siku (< dan >); iaitu ia mestilah mempunyai bentuk <…>. Selamat datang! pula merupakan isi dalam tag tersebut. Tag <p> digunakan untuk menghasilkan perenggan. Oleh itu, kod di atas akan menghasilkan paparan berikut:

Selamat datang!

Perhatikan bahawa kod tadi diakhiri dengan </p>. Ini dikenali sebagai tag penutup. Setiap tag mestilah ditutup dengan betul. Untuk menutup sesebuah tag, tambahkan tag yang sama di akhir kandungannya, akan tetapi ia perlulah mempunyai bentuk yang berbeza, iaitu terdapat aksara condong (/) selepas kurungan siku pertama, seperti ini: </…>. Kod ini:

<p>Selamat datang!

…adalah tidak sah kerana tag <p> perlulah ditutup dengan </p>.

Anda boleh merantaikan tag-tag <p> untuk menghasilkan perenggan-perenggan lain. Sebagai contoh, kod ini…

<p>Selamat datang!</p><p>Sila lawat galeri saya.</p>

…akan menghasilkan:

Selamat datang!

Sila lawat galeri saya.

Satu lagi tag yang mudah ialah <b>. Tag ini digunakan untuk menghasilkan teks tebal. Lihat contoh kod di bawah ini:

<b>Selamat datang!</b>

Jangan lupa untuk menutup tag <b> dengan </b>. Kod di atas menghasilkan paparan berikut:

Selamat datang!

Tugas tag <i> pula ialah menghasilkan teks condong. Oleh itu, jika anda menaip kod ini…

<i>Sila lawat galeri saya.</i>

…anda akan mendapat hasil ini:

Sila lawat galeri saya.

Mudah, bukan? Rupa-rupanya HTML tidaklah menakutkan seperti yang disangka.

Membina pautan

Salah satu ciri yang paling penting bagi HTML ialah kebolehan untuk membina hiperpautan, atau ringkasnya pautan. Pautan ialah sebuah mekanisme di mana anda boleh menghubungkan sesebuah laman web dengan laman web yang lain. Untuk membina pautan, anda perlulah menggunakan tag <a>. Nyatakan laman web sasaran menggunakan atribut href, dan nama pautan itu sebagai isi dalam tag <a> tersebut. Tak susah! Ikuti contoh ini:

<a href="galeri.html">galeri saya</a>

Hasilnya:

galeri saya

Pengguna boleh mengklik pada teks tersebut untuk pergi ke laman galeri.html.

Perhatikan bahawa tag <a> dalam kod di atas mempunyai bentuk yang agak berlainan daripada contoh-contoh sebelum ini. Kod href="…" di atas dikenali sebagai atribut. Anda boleh menambahkan atribut kepada tag-tag tertentu untuk memberikannya sifat-sifat yang khusus. <b> adalah umum dan sama sahaja di mana-mana, akan tetapi <a href="aku.html"> tidak sama dengan <a href="dia.html"> kerana kedua-duanya menghasilkan pautan khusus ke laman-laman web yang berbeza. Anda juga perlu ingat bahawa sesebuah atribut hanya boleh digunakan pada tag-tag yang tertentu sahaja. Contohnya, tag <b> tidak boleh menerima atribut href sedangkan tag <a> boleh.

Menyertakan gambar

Anda boleh menggunakan HTML untuk menyisipkan imej ke dalam laman web anda. Tag yang mempunyai fungsi ini ialah <img>. Anda perlu menyatakan nama fail imej tersebut menggunakan atribut src. Sebagai contoh, sekiranya anda mahu memasukkan imej yang bernama x.jpg, anda boleh menggunakan kod yang sebagaimana berikut:

<img src="x.jpg"/>

Perhatikan bahawa, tidak seperti tag-tag lain, tag <img> tidak mempunyai isi. Oleh itu, anda boleh menggunakan kod trengkas di atas berbanding kod panjang berikut:

<img src="x.jpg"></img>

Tag yang tidak mengandungi isi tidak perlu ditutup. Akan tetapi anda perlu menambahkan aksara condong sebelum aksara kurungan siku kedua. Oleh itu, tag yang tidak mengandungi isi mempunyai bentuk <…/>.

Menggabungkan tag

Tahukah anda bahawa sesebuah tag boleh menjadi isi bagi tag yang lain? Anda boleh menggunakan kreativiti anda dengan menggabungkan tag-tag yang ada untuk mendapatkan hasil yang anda mahukan. Sebagai contoh, untuk memperolehi teks yang tebal dan condong pada masa yang sama, anda boleh menggabungkan tag <b> dan <i>. Apitkan sebarang teks dengan tag <i>, kemudian apitkan hasilnya sekali lagi dengan tag <b>. Kod ini:

<b><i>Perhatian</i></b>

Menghasilkan paparan ini:

Perhatian

Katakan anda mahu memasukkan imej dalam laman web anda. Anda mahu menjadikan imej itu sebuah pautan, supaya apabila pengunjung mengklik pada imej tersebut, dia akan dibawa ke laman web lain. Anda boleh menggunakan tag <img>, tetapi masalahnya tag ini menghasilkan imej biasa sahaja, tanpa pautan. Anda juga boleh menggunakan tag <a>, akan tetapi tag ini hanya menghasilkan pautan, tetapi tidak memasukkan imej.

Penyelesaiannya ialah anda boleh menggabungkan tag <img> dan <a> sekali. Katakan anda mahu menyisipkan imej yang bernama aku.jpg yang merupakan pautan ke aku.html. Anda boleh menulis kod berikut:

<a href="aku.html"><img src="aku.jpg"/></a>

Hakikatnya, sebuah dokumen HTML yang lengkap merupakan struktur dan hierarki bagi tag. Sila kaji kod ini betul-betul:

<p><b>Selamat datang!</b></p><p><i>Sila lawat <a href="galeri.html">galeri saya</a>.</i></p>

Kod di atas mengandungi tag-tag yang kelihatan bercampur aduk, akan tetapi, apabila dipecah-pecahkan, salasilah tag dalam kod tadi boleh digambarkan seperti dalam rajah berikut:

<p>
 +- <b>
     +- Selamat datang!
<p>
 +- <i>
     +- Sila lawat
     +- <a href="galeri.html">
     |   +- galeri saya
     +- .

Hasilnya adalah seperti berikut:

Selamat datang!

Sila lawat galeri saya.

Permulaan

Ini bukan penutup. Apa yang saya tunjukkan di sini hanyalah sebahagian kecil daripada kebolehan-kebolehan HTML. Banyak lagi yang anda boleh lakukan dengan HTML. Terdapat bermacam-macam tag yang anda boleh gunakan untuk menghasilkan unsur-unsur teks yang pelbagai: tajuk, subtajuk, senarai, jadual dan sebagainya. HTML juga tidak terbatas pada pemformatan dan persembahan sahaja. Anda juga boleh memasukkan unsur-unsur interaksi dengan pengguna seperti kotak (untuk diisi oleh pengunjung), butang dan sebagainya. Dukacitanya, semua ini tidak mampu diterangkan dalam satu helai kertas sahaja.

Lihat juga:

• Laman set Flickr
• Slide show Flickr

Hati saya menjadi girang apabila Hazim (Exco Penerbitan KPKM) menegur dan bersembang mengenai perkara ini. Berikut ialah catatan perbualan maya antara saya (Aviator) dan Hazim (hazim mohd):

(11:01:52 AM) hazim mohd: yahudi tu agama ...zionis tu la yg bengong kan
(11:01:55 AM) hazim mohd: x gtu
(11:02:05 AM) hazim mohd: so...anti zionis
(11:03:42 AM) Aviator: tepat
(11:03:52 AM) hazim mohd: he3
(11:04:01 AM) Aviator: anda telah memenangi 10 internet
(11:04:11 AM) hazim mohd: muahaha
(11:04:24 AM) Aviator: Permusuhan Israel dan Palestin adalah bersifat politik, bukan
keagamaan. Setiap orang yang bermusuh dengan Israel adalah anti-Zionis, bukan anti-
Yahudi. Kenapa? Kerana rabai Yahudi pun mengutuk perbuatan Israel.
(11:04:35 AM) Aviator: betul x ayat ni
(11:05:04 AM) hazim mohd: rabai tu pe?
(11:05:21 AM) hazim mohd: rahinb ekk
(11:05:21 AM) hazim mohd: rahib?
(11:05:29 AM) Aviator: rahib
(11:05:32 AM) Aviator: ruhban
(11:05:35 AM) hazim mohd: btol la
(11:06:03 AM) hazim mohd: ok israel lak pebndanye?
(11:06:28 AM) hazim mohd: mknanya ada 3 istilah yg msyrakat kita slalu guna x tntu pasal
(11:06:38 AM) hazim mohd: yahudi,israel, zionis
(11:06:46 AM) hazim mohd: kan?
(11:06:49 AM) Aviator: yup
(11:07:05 AM) hazim mohd: so..da tulis lum kt ur blog sal ni?
(11:07:07 AM) hazim mohd: ambo x dop blog
(11:07:09 AM) hazim mohd: he3
(11:07:19 AM) Aviator: xde bahan lg
(11:07:24 AM) hazim mohd: oic
(11:07:30 AM) Aviator: israel tu negara
(11:07:34 AM) Aviator: negara haram
(11:07:39 AM) hazim mohd: x ee ke buku sal zionisme?
(11:07:45 AM) hazim mohd: yup
(11:08:18 AM) hazim mohd: atau buku yg us nik azran tulis ke?
(11:08:23 AM) Aviator: ada ke patut org ni sampai potng semua kalimah israil dlm quran
(11:08:26 AM) hazim mohd: freemasionary
(11:08:34 AM) hazim mohd: org mna?
(11:08:54 AM) Aviator: us nik la yg citer
(11:08:57 AM) Aviator: org mana tah
(11:09:01 AM) hazim mohd: hu3
(11:09:03 AM) Aviator: mesir ni jgk kot
(11:09:05 AM) hazim mohd: pok2 ni la
(11:09:09 AM) hazim mohd: aik?
(11:09:13 AM) hazim mohd: ye ke?
(11:09:24 AM) Aviator: dia citer
(11:09:33 AM) hazim mohd: oic
(11:11:11 AM) hazim mohd: sok da thn baru
(11:11:23 AM) hazim mohd: msti sjarah lps2 brulang kmbli kan
(11:11:30 AM) hazim mohd: kt dtrn msrdeka
(11:11:33 AM) hazim mohd: adus
(11:12:47 AM) Aviator: ?
(11:12:53 AM) hazim mohd: ye la
(11:13:06 AM) hazim mohd: da ma'ruf smua tu ladaina
(11:13:47 AM) Aviator: xyah pi dataran merdeka
(11:14:00 AM) Aviator: pi la kat negeri2 bawah pas
(11:14:00 AM) hazim mohd: da tu
(11:14:10 AM) hazim mohd: owh
(11:14:11 AM) Aviator: atau pkr
(11:14:17 AM) hazim mohd: yg tu mmg la
(11:14:24 AM) Aviator: selangor dkt jgk
(11:14:27 AM) hazim mohd: da ma'ruf gak
(11:14:46 AM) Aviator: kelantan pun buat sambutan
(11:14:50 AM) hazim mohd: tp our budak2 muda skang suke tmpt2 gtu nk wt cmna
(11:14:54 AM) Aviator: tok guru ado
(11:15:15 AM) hazim mohd: tau
(11:15:57 AM) Aviator: jd setiap taun boleh tgk la sejauh mana dakwah islam di msia,
berkesan ke x
(11:16:07 AM) hazim mohd: a'ah
(11:16:26 AM) hazim mohd: tu la
(11:16:36 AM) Aviator: bandingkan sambutan kalendar hijrah dengan sambutan kalendar
masihi
(11:16:43 AM) hazim mohd: yup
(11:16:46 AM) hazim mohd: so?
(11:16:55 AM) hazim mohd: ntjhnyer?
(11:17:01 AM) Aviator: diorg x perasan diorang sambut kelahiran nabi isa
(11:17:03 AM) hazim mohd: x sama kn?
(11:17:08 AM) hazim mohd: yup
(11:17:36 AM) hazim mohd: kalendar masehi bemula slps klhiran nabi is
(11:17:51 AM) Aviator: sebenarnya bukan kelahiran nabi isa pun
(11:18:01 AM) Aviator: ada riwayat nabi isa lahir bulan lain
(11:18:05 AM) hazim mohd: tp kalendar hijrah bersempana dgn hijrah nabi ke mdnh
(11:18:10 AM) hazim mohd: ye...
(11:18:21 AM) hazim mohd: tp yg famousnye gtu la
(11:18:26 AM) Aviator: tapi orang rom yg tukar ikut kalendar syamsi diorang
(11:18:26 AM) hazim mohd: yg msyhur
(11:18:31 AM) hazim mohd: oic
(11:18:40 AM) Aviator: diorang sembah matahari
(11:18:46 AM) hazim mohd: yup
(11:19:07 AM) Aviator: jd org kristian n islam skrng pun x perasan diorang sambut
perayaan sembah matahari
(11:19:09 AM) Aviator: hahahahahahahaha
(11:19:38 AM) hazim mohd: hu3
(11:19:50 AM) hazim mohd: suka2 gk
(11:19:58 AM) hazim mohd: tp kita la yg kna btolkn diorg
(11:20:22 AM) Aviator: lucu la
(11:20:27 AM) Aviator: dahlah kristian tu dallin
(11:20:35 AM) hazim mohd: hmm
(11:20:40 AM) hazim mohd: mcm2 la
(11:20:42 AM) Aviator: org islam pun silap2 hb dallin jgk
(11:21:01 AM) hazim mohd: org islam ade gak istilah dia
(11:21:32 AM) Aviator: jd doa la byk2 fatihah tu
(11:21:37 AM) Aviator: siratallazina...
(11:22:04 AM) Aviator: maju2 amerika pun akal bawah tempurung
(11:22:25 AM) Aviator: diorang sokong israel tp xtau apa israel buat
(11:22:49 AM) Aviator: kenapa? sebab akal diorang dikawal media korporat cam cnn dsb
(11:23:11 AM) hazim mohd: yup
(11:23:13 AM) hazim mohd: skong2
(11:23:26 AM) Aviator: media2 ni lapor ikut suka je, professionalism diorg dah x ada
(11:23:54 AM) Aviator: dh nk buat macam mana, wartawan kat palestin pun kena bunuh
(11:24:58 AM) Aviator: setiap tahun 3 bilion amerika salur ke israel
(11:25:08 AM) hazim mohd: la...kn wrtwn dior tu kafir gak
(11:25:10 AM) hazim mohd: so..satu kpala la
(11:25:30 AM) hazim mohd: bila tiang pon da bengkok byg pon bengkok gak la
(11:25:40 AM) hazim mohd: da x leh nk ukur kiblat
(11:25:45 AM) hazim mohd: klo tinag bengkok
(11:25:55 AM) hazim mohd: tu pasal jd bengong smua
(11:26:02 AM) Aviator: peduli apa israel
(11:26:04 AM) hazim mohd: sbb x de kblat yg btol
(11:26:11 AM) Aviator: nk cari sorg je satu bangunan kena runtuh
(11:26:21 AM) hazim mohd: tu la
(11:26:36 AM) hazim mohd: x pasal2 org x brsalh dpersalah
(11:26:49 AM) Aviator: dpt tau pun melalui internet
(11:26:50 AM) hazim mohd: tp diorg x kesah
(11:26:54 AM) hazim mohd: yup
(11:26:54 AM) Aviator: nk tgk tv haram xde
(11:27:11 AM) hazim mohd: tgk la tv kt internet
(11:27:12 AM) hazim mohd: he3
(11:27:20 AM) hazim mohd: jadi halal pe
(11:27:32 AM) hazim mohd:  
(11:27:50 AM) hazim mohd: ok la
(11:27:54 AM) hazim mohd: ambo nk stdy jp
(11:27:57 AM) hazim mohd: okes
(11:28:03 AM) Aviator: setuju x sgn pandangan2 sy
(11:28:14 AM) hazim mohd: stuju jerk
(11:28:15 AM) Aviator: sy bubuh perbincangan kita dlm blog
(11:28:21 AM) hazim mohd: lor
(11:28:26 AM) hazim mohd: ke situ lak
(11:28:37 AM) Aviator: kira ok la ni
(11:28:39 AM) hazim mohd: ok la
(11:28:42 AM) hazim mohd: hu3
(11:28:44 AM) hazim mohd: malu ke org
(11:28:54 AM) hazim mohd: ok la
(11:28:55 AM) hazim mohd: up 2 u
(11:28:58 AM) hazim mohd: saya out lu
(11:29:00 AM) hazim mohd: bye2
(11:29:04 AM) hazim mohd: salam
(11:29:09 AM) Aviator: ws

Agak lewat saya menghasilkan foto-foto ini. Apapun, inilah dia:

Sesi fotografi ahli bait dan berangkat ke masjid

Keheningan pagi dipecahkan dengan alunan takbir dari masjid-masjid yang berdekatan. Takbir orang Arab tidaklah sesayu takbir orang Melayu, mendatar saja. Namun begitu, kerana umpapa pepatah, “tempat jatuh lagi dikenang”, rasa sayu itu datanglah juga. Suasana pagi dimeriahkan dengan sesi bergaya dan mengambil gambar.

Solat sunat Aidiladha bersama-sama pelajar-pelajar dari Malaysia

Kami menunaikan solat sunat Aidiladha di Masjid Musa ibn Nusayr. Solat berjemaah bersama-sama dengan para perantau dari Malaysia ini diimami oleh Ketua Badan Pengetahuan dan Penyelidikan PMRAM, Mohd Azrul Ismail dan khutbah berikutnya disampaikan oleh Presiden PMRAM, Khairul Anuar Ismail.

Bertolak ke Rumah Kelantan Baru

Seusai solat sunat berjemaah di Masjid Musa, kami menziarahi Rumah Kelantan Baru untuk bertemu dengan para penghuni di sana dan melihat unta-unta yang akan disembelih.

Penyembelihan unta

Sebanyak lima ekor unta dikorbankan di bawah bumbung Keluarga Pelajar-Pelajar Kelantan Mesir. Korban bernilai L.E. 690 x 7 bahagian x 5 ekor = L.E. 24,150.

Unta pertama agak garang. Unta ini beberapa kali mencuba untuk lari, menyebabkan khalayak pemerhati berasak-asak ke belakang dan suasana bertambah riuh. Saya meninggalkan RKB selepas unta pertama selamat dikorbankan untuk pulang ke rumah dan menikmati juadah Hari Raya bersama-sama ahli bait (nasi himpit dan kuah kacang).

Laporan PMRAM: Aidiladha Peringkat PMRAM Disambut Meriah, Sederhana

Antara ciri-ciri baru yang dimuatkan dalam versi ini ialah reka bentuk tadbir baru, penulisan segera, dan pengkemaskinian automatik. Terdapat banyak lagi ciri-ciri baru yang tak sempat saya sebutkan di sini. Untuk ringkasan yang lebih terperinci, sila baca pengumuman asal di http://wordpress.org/development/2008/12/coltrane/.

Dapatkan WordPress 2.7 Bahasa Melayu sekarang dengan memilih satu daripada pautan-pautan berikut:

• wordpress-2.7-ms_MY.zip (2.0 MB)
• wordpress-2.7-ms_MY.tar.gz (1.7 MB)

Tahniah diucapkan kepada pasukan pembangun WordPress kerana berjaya menghasilkan perisian blog yang disayangi ramai ini tanpa mengenal erti penat lelah.

Kaherah 2b:

Kaherah 2c:

Gambar-gambar ini diambil di sebuah kawasan perkampungan di pinggir kota Kaherah.

Untuk memuat turun imej bersaiz penuh, klik pada gambar yang berkenaan untuk membuka laman web baru, kemudian klik Download.

Foto sebuah dinding di kota Kaherah.

Untuk memuat turun imej bersaiz penuh, pergi ke alamat http://tarmiziaffandi.deviantart.com/art/Kaherah-1-99802310 dan klik Download.

Ukuran: 8000 px × 1200 px Saiz: 3.0 MB

Malam ini seperti malam-malam lain juga. Panas… sesak… riuh… malam yang tipikal di kota Kaherah. Namun, ketika aku berjalan di luar, kelihatan beberapa buah premis merentang kain bercorak berwarna-warni di luar dan mengadakan promosi jualan, kedengaran dari masjid suara zikiran.

Aku dongak ke langit. Melihat wajah rembulan purnama… menyilau seorang diri tanpa dihiasi kelipan bebintang (maklumlah, debu Kaherah). Patut lah, malam ini malam Nisf Sya’ban. Malam penuh rahmat. Malam yang mana setiap catatan amalan manusia diangkat ke langit. Satu daripada dua malam perayaan para malaikat (kalau anda tak tahu, perayaan malaikat yang satu lagi ialah Lailatul-Qadr).

Ya, tatkala dunia menyaksikan kemeriahan sukan di Republik Rakyat China, menyaksikan krisis perang di Rusia, Ossetia Selatan dan Georgia, menyaksikan Saiful Bukhari bersumpah laknat di Masjid Wilayah, sedar tak sedar, lima belas hari lagi Ramadan akan datang bertamu.

Ketika itu, rembulan purnama nampak sumbing sedikit, tapi aku tidak rasa curiga. Bila lewat malam di rumah, aku diberitahu oleh rakan serumah bahawa malam ini bulan sedang gerhana. Huh? Yakah? Aku mengintai dari jendela. Oh, patutlah tadi nampak sumbing sikit. Sekarang dah separuh ditelan bayang-bayang.

Pautan:

• Laman Flickr
• On Black

Majalah yang dinanti-nantikan sudah tiba. Suara Kampus PMRAM Edisi Kelantan (SKEK) bilangan 41 akan menjengah pasaran tidak lama lagi.

SKEK diterbitkan oleh Keluarga Pelajar-Pelajar Kelantan Mesir dengan izin daripada Persekutuan Melayu Republik Arab Mesir. Majalah ini memuatkan pelbagai isu tempatan dan antarabangsa, serta karya-karya kreatif yang dihasilkan oleh anak-anak Kelantan yang sedang belajar di Mesir.

Pemproses atau lebih tepat lagi mikropemproses ialah pengawal segala proses pengiraan yang berlaku dalam komputer. Jikalau dibandingkan dengan tubuh badan manusia, pemproses bolehlah disamakan dengan otak, iaitu organ yang mengawal segala tingkah laku. Walau bagaimanapun, berbeza dengan otak manusia, pemproses tidak ‘berfikir’ (manusia tidak mampu mencipta ‘akal’), tetapi melakukan tugas atas arahan manusia yang dikenali sebagai “pengiraan”. Sungguh ringkas, bukan? Segala tugas yang dilakukan, menaip dokumen pejabat, mengurus foto digital, menyunting video, memuat turun fail daripada Internet, semuanya dilaksanakan oleh pemproses dalam erti kata abstrak sahaja. Hakikatnya, jika dilihat dari aras paling rendah, ia hanya melakukan pengiraan terhadap unsur-unsur data yang dikenali sebagai bit, iaitu 1 dan 0. Benar, komputer hanya memahami dua nilai ini sahaja. Lapan bit membentuk satu bait, 1024 (210) bait membentuk satu kilobait, dan 1024 kilobait membentuk 1 megabait. Sekadar memberi contoh, setiap piksel (petak terkecil) dalam skrin komputer diwakili oleh satu bait data yang mengandungi maklumat kuantiti warna merah, hijau dan biru. Komposisi yang berlainan menghasilkan warna yang berbeza-beza. Katakan anda sedang memain sebuah klip video bersaiz 640 × 480 piksel yang mempunyai tempoh sepuluh minit pada kadar 25 bingkai gambar sesaat. Satu bingkai sama dengan 307200 bait (640 px × 480 px), 10 minit sama dengan 15000 (60 saat × 10 minit × 25) bingkai; oleh itu, sejumlah 4,608 juta bait data dihitung oleh pemproses ketika anda memainkan video tersebut!

Pemproses pertama yang dipasarkan untuk komputer rumah ialah Intel 8080 pada tahun 1974. Pemproses ini terdiri daripada 6000 transistor dan mampu melakukan sebanyak 0.64 juta pengiraan sesaat. Namun begitu, pemproses komputer peribadi pada zaman sekarang mempunyai tahap kepantasan yang teramatlah tinggi. Anda boleh mengetahui keupayaan suatu pemproses dengan melihat pada kelajuannya, diukur dalam unit Hertz (Hz). Sebagai contoh, 1.73 GHz menunjukkan bahawa pemproses tersebut boleh melakukan sebanyak 1,730 juta pengiraan sesaat.

Sang pemproses berupaya melakukan pengiraan dengan pantas sekali, tetapi bagaimanakah ia ‘mengingat’ sesuatu? Data-data mestilah boleh diletakkan pada suatu tempat, suatu ruang ingatan, barulah ia boleh dikira, bukan?

Memperkenalkan pasangan hidup pemproses—RAM. RAM ialah singkatan bagi random access memory, atau “ingatan capaian rawak” dalam bahasa Melayu; dinamakan sedemikian kerana ia menyediakan capaian ingatan secara pantas untuk digunakan oleh pemproses. Ketahuilah bahawa RAM sangat-sangat diperlukan oleh pemproses. Pemproses tidak boleh menjalankan tugasnya tanpa RAM. Mereka saling berganding bahu dalam menjalankan tugas. RAM adalah komponen komputer yang paling penting selepas pemproses, sehingga pakar UNIX menggelarnya core—teras. Berbeza dengan komponen-komponen yang lain, pemproses boleh berkomunikasi dengan RAM secara serta-merta.

RAM terdiri daripada sejumlah ruang yang boleh diisi dengan data. Setiap ruang mempunyai alamat masing-masing, oleh itu sang pemproses tahu di mana ia boleh mendapatkan semula data-data yang ia simpan. Logiknya, makin besar saiz RAM, makin banyak data yang mampu dipegang. Saiz RAM menentukan jumlah data yang boleh disimpan. Umpamanya, RAM yang bersaiz 512 MB boleh memegang sehingga 536,870,912 bait data (512 × 220).

Jadi, prestasi komputer tidak boleh diukur berdasarkan kelajuan pemproses semata-mata. Saiz RAM juga perlu diambil kira. Pemproses yang laju tidak lengkap tanpa RAM yang besar, dan begitu juga sebaliknya. Sungguhpun mempunyai tugas-tugas yang berbeza, kedua-dua komponen ini mempunyai pertalian yang rapat. Bak pepatah Melayu, “bagai isi dengan kuku”.

Bagaimanakan pemproses mempergunakan RAM? Katakan anda sedang mengarahkannya untuk menghitung 2 + 3. Pemproses menerima arahan tersebut dengan menyimpan angka 2 sebagai bait 10 di alamat RAM 0x00, manakala angka 3 disimpan sebagai bait 11 di alamat 0x01. Setelah siap, barulah pemproses melakukan fungsi-fungsi aritmetik dalaman untuk menghitung hasil tambah kedua-dua angka ini. Ia mendapatkan semula angka-angka yang diberikan tadi menggunakan alamat-alamat tadi, iaitu 0x00 dan 0x01, mengenakan fungsi tambah, dan mengoutput hasil 5. Demikianlah contoh perlakuan pemproses secara kasar.

Hal yang sama berlaku apabila anda menggunakan sempoa. Akan tetapi, tidak seperti sempoa, pemproses boleh melaksanakan macam-macam lagi arahan, umpamanya menerima input daripada papan kekunci, membaca data dari cakera keras, menghantar output ke skrin, berkomunikasi dengan komputer lain melalui rangkaian, dan banyak lagi. Pemproses, dengan bantuan RAM, melakukan beribu-ribu tugas pada satu-satu masa dengan cekap dan amanah, sedangkan pada ketika itu anda sedang menonton video dengan senang-lenang!

Kalau konsep membuat anda pening kepala, saya tawarkan penghuraian menggunakan kiasan pula. Bayangkan suasana kerja di pejabat. Seperti biasa, anda (mangsa contoh ini) sedang menelangkup dengan lenanya di atas meja yang penuh dengan timbunan fail-fail tak siap. Pemproses komputer adalah ibarat diri anda. Kalau anda cergas, aras produktiviti adalah tinggi, maka kerja cepat siap. Sebaliknya, kalau anda lembap, aras produktiviti adalah rendah, maka kerja lambat siap. RAM pula adalah ibarat meja anda. Kalau meja anda luas, anda akan dapat menyusun fail-fail di atasnya dengan senang, maka kerja pun cepat siap juga. Sebaliknya, kalau meja anda sempit, meja anda akan mudah sesak dengan longgokan fail dan anda lebih sukar menyusun fail-fail itu dengan baik, maka kerja pun lambat siap juga. Tuan komputer adalah ibarat si bos. Andai kata si bos (yang digeruni pekerja sejak sekian lama) mahu meningkatkan produktiviti pejabat, dia boleh mengambil salah satu daripada dua tindakan drastik: sama ada menggantikan anda dengan pekerja lain yang lebih cekap ataupun menggantikan meja anda dengan yang lebih luas. Moral: jangan tidur di waktu kerja.

Uji sendiri

Kata orang Cina, “aku dengar, aku lupa. Aku lihat, aku ingat. Aku lakukan, aku faham.” Untuk membantu anda memahami perkara-perkara ini dengan lebih mendalam, saya akan tunjukkan satu eksperimen yang boleh dilakukan dengan menggunakan komputer anda. Inilah peluang untuk anda melihat aktiviti pemproses dan RAM secara langsung. Eksperimen ini menganggap bahawa anda menggunakan Microsoft Windows XP. Sila pastikan anda menutup semua perisian yang sedang berjalan, kemudian, lancarkan Windows Task Manager. Tekan kekunci Ctrl, Alt dan Del serentak, dan tetingkap Task Manager akan muncul. Kemudian, buka bahagian Performance [rajah]. Graf CPU Usage menunjukkan aktiviti pemproses, manakala Page File Usage menunjukkan kuantiti ingatan RAM (sebenarnya, Page File merujuk kepada RAM dan ingatan maya, tetapi, untuk meringkaskan penerangan, saya gunakan RAM sahaja) yang digunakan.

Perhatikan bahawa pada keadaan pegun (tiada perisian aktif), CPU berada di antara 0 hingga 10 peratus, manakala PF pada kuantiti yang rendah.

Sekarang, lancarkan Adobe Photoshop (atau, kalau komputer anda berkuasa tinggi, carilah mana-mana perisian lain yang lebih besar). Sambil itu, jangan alihkan perhatian anda dari pergerakan graf dalam Task Manager [rajah]. Paparan splash Photoshop muncul, menandakan bahawa Photoshop sedang dimuat. Perhatikan pergerakan yang berlaku pada graf CPU, peratusannya naik sehingga 90-100 peratus. Pada graf PF pula, kuantiti meningkat secara perlahan-lahan. Pada tahap ini, pemproses adalah pada tahap paling ‘sibuk’. Ia sedang mengeluarkan semua data yang disimpan dalam cakera keras, membuat pengiraan-pengiraan yang berkenaan, dan menghimpun data yang diperlukan ke dalam RAM sedikit demi sedikit.

Seketika kemudian, paparan splash pun hilang, menandakan bahawa Photoshop telah pun dimuat sepenuhnya. Perhatikan bahawa peratusan pada graf CPU menurun sehingga tempat asal, tetapi PF kekal pada aras tinggi. Apa yang berlaku ialah pemproses sudah tidak melakukan sebarang pengiraan; ia sudah menyimpan semua data yang diperlukan kelak ke dalam RAM, dan bersedia untuk menerima arahan baru.

Menarik, bukan? Sekarang, tutup semula Photoshop dengan mengklik File > Exit atau butang pangkah. Perhatikan graf. Kali ini, CPU naik semula ke 90-100%, tetapi PF turun semula sedikit demi sedikit. Apa yang berlaku ialah pemproses sedang menghapuskan semua data yang disimpan dalam RAM. Photoshop ditutup, oleh itu data-data tersebut sudah tidak digunakan lagi.

Akhir sekali, setelah Photoshop ditutup sepenuhnya, CPU turun ke 0-10%, dan PF kembali kepada kuantiti asal sebagaimana pada awal eksperimen.